Ο δικηγόρος κ. Γεώργιος Παπαρρίζος, Επίτιμος πρόξενος της Γερμανίας στη Θεσσαλία με έδρα τον Βόλο,
σχολιάζει τη  ΝΕΑ ΜΝΗΜΕΙΑΚΗ ΕΚΔΟΣΗ ΒΙΒΛΙΟΥ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΜΟΥΤ ΣΕΦΕΛ.

ΕΛΜΟΥΤ ΣΕΦΕΛ
Ένας πρόξενος με ψυχικό σθένος
Μεταξύ καθήκοντος και ηθικής

Ήταν μεγάλη μου τιμή όταν ο καθηγητής πανεπιστημίου κ. Δημήτριος Μπενέκος, το έτος 2012, μου ζήτησε να προλογίσω το βιβλίο του «Ο Γερμανός πρόξενος στο Βόλο Έλμουτ Σέφελ – Ένας αληθινός θρύλος», ένα βιβλίο στο οποίο για πρώτη φορά με καθαρά επιστημονικό τρόπο και μεθοδολογία καταγράφονταν και παρουσιάζονταν η ζωή και το έργο του προξένου Σέφελ, ο οποίος μέχρι τότε παρέμενε ο μεγάλος «γνωστός – άγνωστος», το όνομα του οποίου όλοι γνώριζαν, αλλά ελάχιστοι είχαν γνώση, για το ποιος πραγματικά ήταν και τί προσέφερε.

Η ενασχόληση του καθηγητή κ. Δημ. Μπενέκου με τον γερμανό πρόξενο Έλμουτ Σέφελ, και η έρευνα γύρω από τη ζωή και το έργο του δεν σταμάτησε όμως  με το πρώτο αυτό πόνημα αλλά συνεχίσθηκε και ολοκληρώθηκε με μία νέα μνημειώδη έκδοση του βιβλίου, με το τίτλο ΕΛΜΟΥΤ ΣΕΦΕΛ  Ένας πρόξενος με ψυχικό σθένος. Μεταξύ καθήκοντος και ηθικής.

Η παρούσα λεπτομερής μελέτη του κ. Δημητρίου Μπενέκου, θέτοντας στο ερευνητικό επίκεντρο τη ζωή και τα έργα του Γερμανού προξένου στον Βόλο Έλμουτ Σέφελ (*1881-†1964), προσεγγίζει τις ιστορικές και οικονομικές εξελίξεις της Θεσσαλίας και της Ελλάδας του 20ού αιώνα, καθώς και τα πολεμικά γεγονότα δύο παγκοσμίων πολέμων, που επηρέασαν καθοριστικά την ιστορία της χώρας μας. Το έργο περιέχει πλούσιο αρχειακό υλικό και σπάνιες φωτογραφίες από κρατικές υπηρεσίες και ιδιώτες  από Γερμανία, Αυστρία, ΗΠΑ και Ελλάδα, πληροφορίες ελληνικών, αυστριακών, αμερικανικών και γερμανικών εφημερίδων καθώς και προσωπικές μαρτυρίες ανθρώπων, που γνώρισαν τον Σέφελ και συνεργάστηκαν μαζί του.

Τα ποικίλα περιστατικά θα μπορούσαν να αποτελέσουν τον πυρήνα για να σκηνοθετηθούν συναρπαστικές σκηνές σε πολεμικές κινηματογραφικές ταινίες. Πάντως, η ζωή του εμπεριέχει όλη εκείνη την ύλη από την οποία γεννιούνται μυθιστορήματα και σκηνοθετούνται κινηματογραφικά έργα.

Ο τέως αναπληρωτής καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Δημήτριος Μπενέκος χωρίζει το ογκωδέστατο, δίγλωσσο (Ελληνικά-Γερμανικά), σημαντικό για τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του σύγγραμμα σε 5 κεφάλαια, μία εισαγωγή και έναν επίλογο,  στα οποία γίνεται με απόλυτα επιστημονικό τρόπο, αλλά και ευχάριστο αφηγηματικό ύφος, μια λεπτομερής ιστορική τεκμηρίωση των δράσεων και των περιπετειών του προξένου της Γερμανίας στον Βόλο Έλμουτ Σέφελ, ο οποίος προερχόμενος  από τη Σαξονία εγκαταστάθηκε το 1905 στον Βόλο, για εμπορικούς λόγους. Πολύ σύντομα,  ως πρόξενος πια της Γερμανίας, από το 1914 μέχρι το 1964  (με ενδιάμεσες διακοπές εξαιτίας των δύο παγκοσμίων πολέμων), συνέδεσε τη ζωή του με τη σύγχρονη Ιστορία της Θεσσαλίας και της Ελλάδας.

Στον Βόλο ίδρυσε ενωρίς αντιπροσωπεία εισαγωγών αγροτικών μηχανημάτων από τη Γερμανία και σύντομα εξελίχθηκε σε βασικό οικονομικό παράγοντα της περιοχής, συμβάλλοντας τα μέγιστα στην εκμηχάνιση της γεωργικής καλλιέργειας της Θεσσαλίας και Ελλάδας.  Η μοίρα το έφερνε έτσι, ώστε ο Σέφελ να παίζει πάντα κεντρικό και καταλυτικό ρόλο στις σχέσεις του με τον ελληνικό πληθυσμό.

Κατά τον Α΄ παγκόσμιο πόλεμο απελάθηκε από την Ελλάδα, επειδή ως υπήκοος της Γερμανικής Αυτοκρατορίας ανήκε στις εχθρικές χώρες προς την Αντάντ και τη χώρα μας. Μετέβη στην πόλη Γκαίρλιτς της Σαξονίας, όπου οι Γερμανοί στο διάστημα 1916-1919 «φιλοξενούσαν» το Δ΄ Ελληνικό Σώμα Στρατού. Εκεί, προσέφερε τις υπηρεσίες του ως διερμηνέας, διδάσκοντας επί πλέον, μαζί με άλλους Γερμανούς επιστήμονες και διπλωμάτες,  τη Γερμανική γλώσσα σε 700 και πλέον αξιωματικούς και στρατιώτες του Σώματος. Ο κ. Δημ. Μπενέκος ερευνώντας σε βάθος και παραθέτοντας σπάνιο ανέκδοτο υλικό, αναφερόμενο στην παραμονή του Δ΄ Σώματος Στρατού στο Γκαίρλιτς, αφιερώνει για τούτο ένα ολόκληρο κεφάλαιο στο βιβλίο του.

Ο Σέφελ επιστρέφει το 1920 στον Βόλο και διορίζεται εκ νέου πρόξενος της Γερμανίας. Η κύρια δράση του (πολλές φορές μυθιστορηματική) έλαβε χώρα καθ’ όλη τη διάρκεια του Β΄ παγκοσμίου πολέμου και της Κατοχής, επηρεάζοντας ευεργετικά τη ζωή των Ελλήνων και των Εβραίων κατοίκων της πόλης του Βόλου και γενικότερα της Θεσσαλίας. Προσέφερε τις σωτήριες υπηρεσίες του ανιδιοτελώς, χωρίς να λαβαίνει ποτέ ως κριτήριο των παρεμβάσεών του ούτε την κοινωνική θέση των ατόμων, ούτε το φύλο, ούτε τις θρησκευτικές πεποιθήσεις ή διάφορα άλλα ιδεολογήματα και προκαταλήψεις. Διακατεχόταν από ανθρωπιστικά ιδεώδη και υπήρξε εκ πεποιθήσεως αντιναζιστής! Αυτές του οι ιδιότητες αντικατοπτρίζονται σε πραγματικά γεγονότα που έλαβαν χώρα στον Βόλο, την Καρδίτσα, τα Τρίκαλα, τα Φάρσαλα, τον Αλμυρό, τους Σοφάδες καθώς και σε αρκετά θεσσαλικά χωριά, κατά τη διάρκεια της ιταλικής και κατόπιν της γερμανικής Κατοχής.

Σ’ αυτή την περίοδο, μολονότι ο Έλμουτ Σέφελ, ως πρόξενος του Τρίτου Ράιχ, εκπροσωπούσε την επίσημη πολιτική Αρχή της Γερμανίας στον Βόλο, εν τούτοις, θέτοντας υπεράνω όλων τον ηθικό κώδικα, έπραξε τα πάντα ώστε να ματαιώνονται αποφάσεις των ιταλικών και γερμανικών δυνάμεων Κατοχής σε βάρος των Ελλήνων. Όλες οι θαρραλέες και ριψοκίνδυνες επεμβάσεις του, οι οποίες καταγράφονται επώνυμα, για να μην αφήνουν περιθώρια αμφισβήτησης, μας πληροφορούν πως ο Σέφελ:

  • έσωσε από μαζικές εκτελέσεις και ατομικούς τυφεκισμούς εκατοντάδες Θεσσαλών
  • αποφυλάκισε άλλους τόσους από τα γερμανικά κρατητήρια και τις φυλακές της Γκεστάπο
  • φρόντισε να μοιράζονται δωρεάν σιτηρά, φάρμακα σε Βόλο, Φάρσαλα, Τρίκαλα, Αλμυρό, Καρδίτσα, Σοφάδες και σε πολλά άλλα χωριά
  • Παρενέβαινε, όσο μπορούσε, για να μην πυρποληθούν χωριά και πόλεις της Θεσσαλίας
  • μεσολαβούσε για απελευθερώσεις ομήρων και κρατουμένων στις φυλακές, που προορίζονταν για εκτέλεση
  • βοηθούσε ανιδιοτελώς φιλανθρωπικές οργανώσεις και οργανώσεις της μητρόπολης, για να μετριασθεί η δυσχερής κατάσταση του πάσχοντος και λιμοκτονούντος λαού της Θεσσαλίας.
  • Παρενέβαινε για περιορισμό ή αποτροπή αντιποίνων που επέβαλαν οι ιταλικές δυνάμεις Κατοχής, τα Ες Ες και η Γκεστάπο
  • Ειδοποίησε μυστικά τους Εβραίους του Βόλου να απομακρυνθούν από την πόλη, γιατί τα Ες Ες σκόπευαν να τους συλλάβουν και να τους στείλουν στα κρεματόρια της Γερμανίας. Έτσι σώθηκαν οι περισσότεροι των περίπου 900 μελών της εβραϊκής κοινότητας του Βόλου.
  • Πέτυχε εξάρθρωση του ληστρικού παραστρατιωτικού σώματος των «Λεγεωναρίων», το οποίο με υποστήριξη των ιταλικών δυνάμεων Κατοχής τρομοκρατούσε τη Θεσσαλία.

Μετά τη λήξη του πολέμου, συκοφαντήθηκε και κατηγορήθηκε ως κατάσκοπος των Γερμανών και φυλακίσθηκε. Το 1947 προσάγεται ενώπιον του Ειδικού Στρατοδικείου Εγκληματιών Πολέμου στην Αθήνα για να δικαστεί. Ξεσηκώνεται όλη η Θεσσαλία και δεκάδες επωνύμων εμφανίζονται ως μάρτυρες υπεράσπισης. Το Δικαστήριο τον αθωώνει πανηγυρικά και επιστρέφοντας στον Βόλο ξαναχτίζει με επιτυχία τις επιχειρήσεις του. Το 1964 πεθαίνει και θάπτεται με τιμές στον λόφο «Πευκάκια», απέναντι από το λιμάνι του Βόλου. Ο εκεί πυκνοφυτευμένος λόφος με πεύκα, ευκαλύπτους και άλλα δέντρα είναι αποκλειστικά έργο δικό του-δώρο για τις επόμενες γενιές.

Ως παράπλευρα ερευνητικά αποτελέσματα για την ιστορία του Βόλου, θεωρώ, αφενός την καταγραφή των λεπτομερειών της έκβασης του «ατυχούς πολέμου» του 1897 με περιγραφές των γεγονότων από τους πολεμικούς ανταποκριτές των ξένων εφημερίδων που παρακολουθούσαν τις εχθροπραξίες, αφετέρου τη λεπτομερέστατη καταγραφή του ιστορικού του Γερμανικού προξενείου στον Βόλο από το 1882 μέχρι σήμερα (2017), που θα μπορούσε να  αποτελέσει αυτόνομο βιβλίο, αλλά ο συγγραφέας προτίμησε να το ενσωματώσει στο όλο έργο του, ως Επίλογο

Με την ιδιότητα του Επίτιμου προξένου της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας στη Θεσσαλία, εκφράζω τη χαρά μου για τη παράδοση στο αναγνωστικό κοινό του παρόντος νέου σημαντικού συγγράμματος του καθηγητή κ. Δημ. Μπενέκου, μέσω του οποίου προσεγγίζονται και αναλύονται οι ελληνογερμανικές σχέσεις, όπως αυτές εξελίσσονται κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα στη Θεσσαλία, την Ελλάδα και την ίδια τη Γερμανία, έχοντας ως σημείο αναφοράς τη βιογραφία τού αείμνηστου προξένου Έλμουτ Σέφελ, ο οποίος χαρακτηρίσθηκε ως «σωτήρας», «μέγας ευεργέτης», «φιλέλληνας», «ανθρωπιστής» και ο Δήμος του Βόλου χάρισε το όνομά του σε μια οδό της πόλης (Οδός Σέφελ).

Ο Επίτιμος πρόξενος της Γερμανίας στη Θεσσαλία
Γεώργιος Παπαρρίζος
(δικηγόρος)

Παραγγελίες βιβλίου στο Gikas Verlag,
Tel.: 0049 (0) 17 17 263 262,
email: kostas@gikas.net

like & share:
ΠΡΟΝΟΜΙΑ
Bonus Karte
Αγγελίες