Χαρούλα Αποστολίδου.. η δική μας Χαρούλα

Φιλόλογος, ιδιαίτερα αγαπητή στους μαθητές της, συγγραφέας θεατρικών έργων και σκηνοθέτης τους, πολιτικός σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, σύζυγος, μητέρα και τώρα συγγραφέας με ένα έργο σε εξέλιξη. Ό,τι και να γράψω για τη Χαρούλα Αποστολίδου είναι λίγο.

Με αφορμή την τελευταία παράσταση του θεατρικού της έργου «Σανατόριο Ασβεστοχωρίου, Ούτε μια Αναπνοή Χαμένη», μια παράσταση που κάθε χρόνο παρουσιάζεται με την ίδια επιτυχία, θέλησα να συζητήσω μαζί της, να μοιραστώ την ευφυΐα και το πάθος της για την τέχνη.

Ε.Ζ.: Πώς εμπνεύστηκες την ιδέα γι’ αυτή την παράσταση;

Χ: ο Γεράσιμος Μπαμίχας, ο αγαπημένος μου σύντροφος, είναι γιατρός στο νοσοκομείο Γ. Παπανικολάου πάνω από είκοσι χρόνια. Το καλοκαίρι του 2012, περνώντας- για πολλοστή φορά- έξω από την εγκαταλειμμένη πτέρυγα του Πέτρινου κτηρίου του νοσοκομείου, είχε μια έμπνευση: εκείνη τη στιγμή, κάτι τον παρακίνησε να κοιτάξει αλλιώς αυτό το κτήριο. Να σκεφτεί πως και σε εκείνο το χώρο αλλά και σε όλη την έκταση του νοσοκομείου πέρασαν άνθρωποι, για πάνω από σαράντα χρόνια, προσπαθώντας να αντιμετωπίσουν τη φυματίωση. Ήρθε στο σπίτι και μοιράστηκε μαζί μου τις σκέψεις του για το Σανατόριο Ασβεστοχωρίου. Μου μετέδωσε τον ενθουσιασμό του. αρχίσαμε την έρευνα. Δε χρειάστηκε μεγάλος κόπος. Ο Γιάννης Καλλιαρέκος- που δε θα σταματήσω να τον ευχαριστώ, κάθε φορά που θα μου δίνεται η ευκαιρία- είχε ασχοληθεί με την ιστορία του Σανατορίου σε επίπεδο μεταπτυχιακών εργασιών στο Α.Π.Θ. Με μεγάλη προθυμία μου έδωσε τις εργασίες του. Και ξεκίνησα. Ενθουσιασμένη με την ιδέα ήταν και όλη η θεατρική ομάδα. Το αποτέλεσμα μας δικαίωσε όλους. Η παράσταση παρουσιάζεται στους θαλάμους των φυματικών, εκεί στην εγκαταλειμμένη πτέρυγα, από το 2013 ως σήμερα, το 2017.

Ε.Ζ.: Πέρα από τα σαφέστατα κοινωνικά μηνύματα, υπάρχουν σαφέστατα και πολιτικές αναφορές. Ποιο είναι το πολιτικό μήνυμα το οποίο θέλεις να μεταφέρεις;

Χ: Σε πολλά σημεία, στο κείμενο, συναντάει κανείς γεγονότα και σχόλια των προσώπων του Σανατορίου, που αφορούν σημερινά προβλήματα. Δυστυχώς, είναι επίκαιρα. Η αδυναμία του κοινωνικού κράτους να περιθάλψει τους πολίτες του, η οικονομική δυσπραγία, η άνοδος του φασισμού, η πολιτική τρομοκρατία, η προσφυγιά, η φτώχεια, και πολλά ακόμα, είναι ζητήματα που υπάρχουν στο θεατρικό.

Το πολιτικό μήνυμα; Ο αγώνας των πολιτών. Η συνεχής αγώνας, η διεκδίκηση και η δράση. Διότι οι φυματικοί αγωνίστηκαν, σε πολλά επίπεδα, διεκδικώντας τα αυτονόητα.   

Ε.Ζ.: Πιστεύεις ότι υπάρχουν άνθρωποι που βιώνουν τα συναισθήματα των ηρώων της παράστασής σου σήμερα;

Χ: Ναι, δυστυχώς. Ένας χαρακτήρας είναι ο πρόσφυγας από τον Πόντο. Που ξεριζωμένος έφτασε στην Ελλάδα, αναζητώντας καλύτερη ζωή. Και αρρωσταίνει. Τι άλλο να προσθέσω για την προσφυγιά σήμερα;

Άλλος χαρακτήρας είναι ένας ντόπιος Ασβεστοχωρίτης, που φοβάται τους φυματικούς, είναι ξενοφοβικός, τους πολεμά, αλλά, στο τέλος, αναθεωρεί, όταν και ο ίδιος γίνεται φυματικός.

Σήμερα, διάφορες κατηγορίες ανθρώπων βιώνουν το ρατσισμό, επειδή είναι διαφορετικοί. Την περιθωριοποίηση, την απομόνωση, τη βία, τον κοινωνικό στιγματισμό. Η ελληνική κοινωνία λειτουργεί με στερεότυπα, με προκαταλήψεις. Είναι, ακόμη, βαθιά συντηρητική.

 Ε.Ζ.: Ποια «γεύση» σου άφησε η εμπειρία αυτής της παράστασης;

Χ: Για τη ‘’γεύση’’ της παράστασης θα μπορούσα να σου μιλώ πολλές πολλές ώρες. 

Αρχικά, θα σου πω για τα εξαιρετικά αποτελέσματα που φέρνει η συνεργασία μιας ομάδας εθελοντών, που μοιράζονται κοινές σκέψεις και γουστάρουν, στον ελεύθερο χρόνο τους, να δημιουργούν, να ονειρεύονται, να μαλώνουν, να χορεύουν, να… να… Σπουδαίο από μόνο του.

Έπειτα, είναι και η Μνήμη. Η ευρύτερη περιοχή του Χορτιάτη, έχει βαριά Ιστορία, την οποία κανείς- μέχρι τώρα- δεν μπήκε στον κόπο να την αναδείξει. Η ιστορία του Σανατορίου, με τη δημιουργία , απέναντι, οικισμού, της σημερινής Εξοχής, άρρηκτα δεμένου με το Ίδρυμα, είναι μοναδικό φαινόμενο για τα ελληνικά δεδομένα. Το κάψιμο του Χορτιάτη, το Σεπτέμβριο του 1944, από τους Ναζί και τους ντόπιους συνεργάτες τους, είναι μια άλλη ιστορική στιγμή, που –σκοπίμως κατά τη γνώμη μου-  είχε κουκουλωθεί, και μόνο κάποιοι ευαίσθητοι πολίτες αγωνίστηκαν να το αναδείξουν.

Η ιστορική μνήμη είναι χρέος μας. Αλλιώς, δε γίνεται…

Επιπλέον, η παράσταση συνεχίζει, πέντε χρόνια μετά, να μας τροφοδοτεί. Ο Αντρέας Τσατσάγιας ετοιμάζει ένα ντοκιμαντέρ , με βάση την παράσταση,  όλο το αρχειακό υλικό, που στο μεταξύ βρέθηκε, και με βάση μαρτυρίες επιζόντων του Σανατορίου.

Ε.Ζ.: Αποφάσισες να μεταφέρεις το περιεχόμενο αυτής της παράστασης σε μυθιστόρημα. Ποια είναι η διάσταση που θα δώσεις;

Όταν ξεκίνησα την έρευνα, βρήκα πολύ υλικό. Επέλεξα να δώσω ζωή σε επτά πρόσωπα στο θεατρικό έργο. Και τους συνάντησα ως ασθενείς στο Σανατόριο Ασβεστοχωρίου, αλλά και ως θεραπευμένους-ή όχι- απέναντι, στη Φυματιούπολη.

Στο μυθιστόρημα θέλησα να τους γνωρίσω από πολύ κοντά: να βρω και να παρακολουθήσω τη ζωή τους πριν από το Σανατόριο. Να κατανοήσω, βαθύτερα, το χαρακτήρα και τις αντιδράσεις τους. Έτσι, ο αναγνώστης του μυθιστορήματος θα ταξιδέψει στις ιδιαίτερες , μικρές πατρίδες, των προσώπων, στις αρχές του εικοστού αιώνα και, στη συνέχεια, θα ζήσει μαζί τους τα χρόνια του Σανατορίου.

Αναμφισβήτητα, σε ένα μυθιστόρημα- σε σύγκριση με ένα θεατρικό-  έχει κανείς πολύ χώρο, για να εμβαθύνει.

Ε.Ζ.: Ως εκπαιδευτικός βιώνεις καθημερινά τις ανησυχίες και τα άγχη των μαθητών. Μοιάζουν με τα δικά μας;

Χ: Πόσο θα μπορούσαν  να διαφέρουν; Μέλη της ίδιας κοινωνία είμαστε.

Ε.Ζ.: Πώς μπορούμε να ενισχύσουμε τα όνειρα των νέων;

Χ: Να είμαστε μαζί τους. Όχι απέναντι. Να στηρίζουμε τις επιλογές τους. Θυμάμαι, πριν από χρόνια, έγραψα ένα άρθρο  με σχετικό περιεχόμενο. Η συνθήκη ήταν πως μιλούσα με τον πεντάχρονο γιο μου. Ο τίτλος ήταν:

‘’ Στο φεγγάρι; Μαζί σου!’’.

Τα νέα παιδιά είναι ανάγκη να ασχοληθούν με κάτι που τους ενθουσιάζει. Όχι με αυτό που θα τους εξασφαλίσει επαγγελματική αποκατάσταση.

Αλλιώς, θα είναι δυστυχισμένοι. Μέχρι τα γεράματα…

Ε.Ζ.: Θεωρείς ότι η πνευματική ηγεσία ανταποκρίνεται στην αποστολή της;

Χ: Νομίζω πως όχι, αν εξαιρέσουμε μεμονωμένες περιπτώσεις.

Πολλά πρόσωπα, που έχουν επιρροή, ναι, θα έπρεπε να βγουν μπροστά, να καταδείξουν τα προβλήματα, να προτείνουν λύσεις. Είναι βολεμένοι και δεν το κάνουν;

Αλλά, από την άλλη, μερικές φορές σκέφτομαι, ποιος θα τους άκουγε; Η τηλεόραση, την τελευταία εικοσαετία, έχει δημιουργήσει ένα μέσο μυαλό, που είναι απολίτικο, θέλει να περνά χαλαρά, να μη σκοτίζεται, να περιμένει από τους άλλους τα πάντα, ενώ ασχολείται με ανοησίες τύπου Survivor ή δισεκατομμύρια συνταγές για μακαρόνια.   

 

Ε.Ζ.: Κομμάτι της ζωής σου είναι και η ενασχόληση με την πολιτική. Ποια είναι η γνώμη σου για την πολιτική σήμερα;

Χ: Η πολιτική σήμερα είναι αυτή που ήταν και χθες και προχθές και πριν από αιώνες. Όσο μεγαλώνω και εμπλέκομαι, αντιλαμβάνομαι πως η διαχείριση των κοινών είναι δύσκολη υπόθεση. Και γίνεται ακόμα δυσκολότερη, όταν νοοτροπίες και στρεβλώσεις αποτελούν καθεστώς, όπως στη χώρα μας. Όμως, όταν κανείς ταξιδεύει, επιστρέφει στην Ελλάδα με τη βεβαιότητα πως τα πράγματα μπορούν να βελτιωθούν, αρκεί να υπάρξει βούληση. Γιατί αλλού γίνονται;

Ε.Ζ.: Αυτή τη συνέντευξη θα τη διαβάσουν νέοι άνθρωποι που ξενιτεύτηκαν λόγω της οικονομικής κρίσης της χώρας μας. Τι θα ήθελες να τους πεις;

Χ: Όταν άρχισε να γενικεύεται το φαινόμενο, λίγα χρόνια πριν, ανησύχησα. Όταν, όμως, άρχισαν να ταξιδεύουν και τα δικά μου παιδιά αλλά και οι μαθητές μου, εύκολα, ας πούμε σε όλη την Ευρώπη, σκέφτηκα: οι νέοι σήμερα μετακινούνται στην Ευρώπη όπως εμείς , παλαιότερα, στην Ελλάδα.  Ο κόσμος τους δεν περιορίζεται- και λόγω Διαδικτύου- στα όρια της χώρας μας. Οι δικοί μου γονείς δεν αντέδρασαν, ούτε ανησύχησαν, όταν εγκαταστάθηκα, από τη Φλώρινα, στη Θεσσαλονίκη. Τηρουμένων των αναλογιών, νομίζω πως ο κόσμος των νέων  άνοιξε. Κατάργησε σύνορα. Και πολύ καλά έκανε. Ας μαζεύουν εμπειρίες. Ο  ρεαλισμός στη ζωή είναι σπουδαίο εφόδιο.

Ευχαριστώ πολύ τη Χαρούλα Αποστολίδου για τη συνέντευξη, τη θετική αύρα και, κυρίως για την ανιδιοτελή και πολύτιμη προσφορά στο σύνολο. Περιμένουμε με ανυπομονησία το καινούριο της πόνημα

Ειρήνη Ι. Ζαννάκη

ΠΡΟΝΟΜΙΑ
Bonus Karte
Αγγελίες