ΠΑΤΡΙΑΡΧΙΚΗ ΑΠΟΔΕΙΞΙΣ
ΕΠΙ ΤΟΙΣ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΟΙΣ

+ Β Α Ρ Θ Ο Λ Ο Μ Α Ι Ο Σ
ΕΛΕῼ ΘΕΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ,
ΝΕΑΣ ΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟΣ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΣ
ΠΑΝΤΙ Τῼ ΠΛΗΡΩΜΑΤΙ ΤΗΣ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ
ΧΑΡΙΝ, ΕΛΕΟΣ ΚΑΙ ΕΙΡΗΝΗΝ
ΠΑΡΑ ΤΟΥ ΕΝ ΒΗΘΛΕΕΜ ΓΕΝΝΗΘΕΝΤΟΣ ΣΩΤΗΡΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ

Ἀγαπητοί ἐν Χριστῷ ἀδελφοί καί πεφιλημένα τέκνα,

Χάριτι Θεοῦ ἠξιώθημεν νά φθάσωμεν καί πάλιν εἰς τήν μεγάλην ἑορτήν τῆς κατά σάρκα Γεννήσεως τοῦ Θείου Λόγου, τοῦ ἐλθόντος εἰς τόν κόσμον διά νά μᾶς χαρίσῃ τό «εὖ εἶναι»[1], τήν ἀπαλλαγήν ἀπό τήν ἁμαρτίαν, ἀπό τήν δουλείαν εἰς τά ἔργα τοῦ νόμου καί ἀπό τόν θάνατον, νά μᾶς δωρήσῃ δέ τήν κατ᾿ ἀλήθειαν ζωήν καί τήν χαράν τήν μεγάλην, ἣν «οὐδείς αἴρει ἀφ᾿ ἡμῶν»[2].

Ὑποδεχόμεθα τόν «παντέλειον Θεόν»[3], τόν ὁποῖον «ἀγάπη κεκόμικεν εἰς τήν γῆν»[4], ὁ ὁποῖος καθίσταται ἡμῖν «καί ἡμῶν αὐτῶν συγγενέστερος»[5]. Ὁ κενωθείς Θεός Λόγος συγκαταβαίνει εἰς τό πλανηθέν πλάσμα αὐτοῦ «συγκατάβασιν ἄφραστόν τε καί ἀκατάληπτον»[6]. Ὁ «ἀχώρητος παντί» χωρεῖται ἐν τῇ γαστρί τῆς Παρθένου, ὁ μέγας ὑπάρχει ἐν σμικροῖς. Τό μέγα τοῦτο κεφάλαιον τῆς πίστεώς μας, τό πῶς ὁ ὑπερούσιος Θεός «ὑπέρ ἄνθρωπον γέγονεν ἄνθρωπος»[7], παραμένει «ἀνέκφαντον» μυστήριον. «Τό μέγα τῆς θείας Ἐνανθρωπήσεως μυστήριον, ἀεί μένει μυστήριον»[8].

Αὐτό τό ξένον καί παράδοξον γεγονός «τό ἀποκεκρυμμένον ἀπό τῶν αἰώνων καί ἀπό τῶν γενεῶν»[9], εἶναι τό θεμέλιον τῆς κατά χάριν θεώσεως τοῦ ἀνθρώπου. «Οὐκ ἔστιν ἐν ἄλλῳ οὐδενί ἡ σωτηρία∙ οὐδέ γάρ ὄνομά ἐστιν ἕτερον ὑπό τόν οὐρανόν τό δεδομένον ἐν ἀνθρώποις ἐν ᾧ δεῖ σωθῆναι ἡμᾶς»[10].

Αὐτή εἶναι ἡ ὑψίστη σωτηριώδης ἀλήθεια διά τόν ἄνθρωπον. Ἀνήκομεν εἰς τόν Χριστόν. Τά πάντα εἶναι ἡνωμένα ἐν Χριστῷ. Ἐν Χριστῷ ἀναπλάθεται ἡ φθαρεῖσα φύσις μας, ἀποκαθίσταται τό κατ᾿ εἰκόνα καί ἀνοίγεται εἰς πάντας τοὺς ἀνθρώπους ἡ ὁδός τοῦ καθ᾿ ὁμοίωσιν. Διά τῆς προσλήψεως ὑπό τοῦ Θείου Λόγου τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, διά τοῦ κοινοῦ θείου προορισμοῦ καί τῆς κοινῆς σωτηρίας θεμελιοῦται ἡ ἑνότης τοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Δέν σώζεται ὅμως μόνον ἡ ἀνθρωπότης, ἀλλά σύμπασα ἡ κτῖσις. Ὡς ἡ πτῶσις τῶν πρωτοπλάστων συμπαρασύρει ὅλην τήν πλᾶσιν, οὕτω καί ἡ Ἐνανθρώπησις τοῦ Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ ἀφορᾷ εἰς ὁλόκληρον τήν δημιουργίαν. «Ἐλευθέρα μέν ἡ κτῖσις γνωρίζεται, υἱοί δέ φωτός οἱ πρίν ἐσκοτισμένοι»[11]. Ὁ Μέγας Βασίλειος μᾶς καλεῖ νά ἑορτάσωμεν τήν ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ  Γέννησιν ὡς τήν «κοινήν ἑορτήν πάσης τῆς κτίσεως», ὡς «τά σωτήρια τοῦ κόσμου, τήν γενέθλιον ἡμέραν τῆς ἀνθρωπότητος»[12].

Τό «Χριστός γεννᾶται» ἀκούεται, δυστυχῶς, καί πάλιν εἰς ἕνα κόσμον πλήρη βιαιοτήτων, ἐπικινδύνων ἀνταγωνισμῶν, κοινωνικῆς ἀνισότητος καί καταπατήσεως τῶν θεμελιωδῶν ἀνθρωπίνων δικαιωμάτων. Τό 2018 συμπληροῦνται ἑβδομήκοντα ἔτη ἀπό τήν Οἰκουμενικήν Διακήρυξιν τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου, ἡ ὁποία, μετά ἀπό τάς φοβεράς ἐμπειρίας καί καταστροφάς τοῦ Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ἀνέδειξε τά κοινά ὑψηλά ἰδανικά, τά ὁποῖα ὀφείλουν νά σέβωνται ἀπαρεγκλίτως ὅλοι οἱ λαοί καί τά κράτη. Ὅμως, ἡ ἀθέτησις τῆς Διακηρύξεως αὐτῆς συνεχίζεται, ποικίλαι δέ καταχρήσεις καί σκόπιμοι παρερμηνεῖαι τῶν δικαιωμάτων τοῦ ἀνθρώπου ὑποσκάπτουν τόν σεβασμόν καί τήν πραγμάτωσίν των. Συνεχίζομεν νά μή διδασκώμεθα ἀπό τήν ἱστορίαν ἢ νά μή θέλωμεν νά διδαχθῶμεν. Οὔτε αἱ τραγικαί ἐμπειρίαι βίας καί ἡ καταρράκωσις τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, οὔτε ἡ διακήρυξις ὑψηλῶν ἰδανικῶν, ἀπέτρεψε τήν συνέχισιν τῆς βίας καί τῶν πολέμων, τήν ἀποθέωσιν τῆς ἰσχύος καί τήν ἐκμετάλλευσιν τοῦ ἀνθρώπου ἀπό τόν ἄνθρωπον. Οὔτε, βεβαίως, ἡ ἰσχὺς τῶν τεχνικῶν μέσων καί αἱ ἐκπληκτικαί κατακτήσεις τῆς ἐπιστήμης, οὔτε ἡ οἰκονομική πρόοδος, ἔφερον κοινωνικήν δικαιοσύνην καί τήν πολυπόθητον εἰρήνην. Τοὐναντίον, εἰς τήν ἐποχήν μας ὁ εὐδαιμονισμός τῶν κατεχόντων αὐξάνεται καί ἡ παγκοσμιοποίησις καταστρέφει τοὺς ὅρους τῆς κοινωνικῆς συνοχῆς καί εἰρήνης.

Ἡ Ἐκκλησία εἶναι ἀδύνατον νά ἀγνοήσῃ αὐτάς τάς ἀπειλάς κατά τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου. «Οὐδέν γάρ ὅσον ἄνθρωπος ἱερόν, ᾧ καί φύσεως ἐκοινώνησεν ὁ Θεός»[13]. Ἀγωνιζόμεθα διά τόν ἄνθρωπον, διά τήν προστασίαν τῆς ἐλευθερίας καί τῆς δικαιοσύνης, ἐν ἐπιγνώσει ὅτι «ἡ ὄντως εἰρήνη παρά Θεοῦ»[14], ὅτι τό ὑπέρλογον μυστήριον τῆς σαρκώσεως τοῦ Θεοῦ Λόγου καί τῆς κατά χάριν θεώσεως τοῦ ἀνθρώπου ἀποκαλύπτει τήν ἀλήθειαν περί τῆς ἐλευθερίας καί τοῦ θείου προορισμοῦ τοῦ ἀνθρώπου.

Ζῶμεν ἐν Ἐκκλησίᾳ τήν ἐλευθερίαν, ἐκ Χριστοῦ, ἐν Χριστῷ καί εἰς Χριστόν. Εἰς τόν πυρῆνα αὐτῆς τῆς ἐλευθερίας ἀνήκει ἡ ἀγάπη, ἥτις «οὐ ζητεῖ τά ἑαυτῆς»[15], ἡ ἀγάπη «ἐκ καθαρᾶς καρδίας»[16]. Ἐνῶ ὁ αὐτόνομος, ὁ αὐτογνώμων καί αὐτάρκης, ὁ αὐτοθεούμενος καί αὐτομακαριζόμενος ἄνθρωπος περιστρέφεται γύρω ἀπό τόν ἑαυτόν του καί τήν ἀτομικήν του αὐτάρεσκον εὐδαιμονίαν καί βλέπει τόν συνάνθρωπον ὡς περιορισμόν τῆς ἐλευθερίας του, ἡ ἐν Χριστῷ ἐλευθερία ἔχει κατεύθυνσιν πρός τόν ἀδελφόν, κινεῖται πρός τόν πλησίον, ἀληθεύει ἐν ἀγάπῃ. Τό μέλημα τοῦ πιστοῦ δέν εἶναι ἡ διεκδίκησις δικαιωμάτων, ἀλλά τό «ποιεῖν τε καί πράττειν τά δικαιώματα Χριστοῦ»[17], ἐν ταπεινώσει καί εὐχαριστίᾳ.

Αὐτή ἡ ἀλήθεια τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς, τῆς ἐλευθερίας ὡς ἀγάπης καί τῆς ἀγάπης ὡς ἐλευθερίας, εἶναι ὁ θεμέλιος λίθος καί ἡ ἐγγύησις διά τό μέλλον τῆς ἀνθρωπότητος. Στηριζόμενοι ἐπ᾿ αὐτοῦ τοῦ ἐνθέου ἤθους δυνάμεθα νά ἀντιμετωπίσωμεν τάς μεγάλας προκλήσεις τοῦ παρόντος, αἱ ὁποῖαι ἀπειλοῦν ὄχι μόνον τό εὖ ζῆν, ἀλλά καί αὐτό τοῦτο τό ζῆν τῆς ἀνθρωπότητος.

Τήν ἀλήθειαν τοῦ «Θεανθρώπου» ὡς ἀπάντησιν εἰς τόν σύγχρονον «ἀνθρωπο-θεόν» καί πρός ἀνάδειξιν τοῦ αἰωνίου προορισμοῦ τοῦ ἀνθρώπου, ἐξῇρε καί ἡ Ἁγία καί Μεγάλη Σύνοδος τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας (Κρήτη, 2016): «Ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία, ἔναντι τοῦ συγχρόνου «ἀνθρωποθεοῦ», προβάλλει τόν «Θεάνθρωπον» ὡς ἔσχατον μέτρον τῶν πάντων: «Οὐκ ἄνθρωπον ἀποθεωθέντα λέγομεν, ἀλλά Θεόν ἐνανθρω-πήσαντα»[18]. Ἀναδεικνύει δέ τήν σωτηριώδη ἀλήθειαν τοῦ Θεανθρώπου καί τό Σῶμα Του, τήν Ἐκκλησίαν, ὡς τόπον καί τρόπον τῆς ἐν ἐλευθερίᾳ ζωῆς, ὡς „ἀληθεύειν ἐν ἀγάπῃ“[19] καί ὡς μετοχήν, ἤδη ἐπί τῆς γῆς, εἰς τήν ζωήν τοῦ ἀναστάντος Χριστοῦ»[20].

Ἡ Σάρκωσις τοῦ Θεοῦ Λόγου εἶναι ἡ βεβαίωσις καί ἡ βεβαιότης ὅτι τήν ἱστορίαν, ὡς πορείαν πρός τήν Βασιλείαν τῶν Ἐσχάτων, κατευθύνει ὁ ἴδιος ὁ Χριστός. Βεβαίως, ἡ πορεία τῆς Ἐκκλησίας πρός τήν Βασιλείαν, ἡ ὁποία δέν συντελεῖται μακράν ἤ ἀνεξαρτήτως τῆς ἱστορικῆς πραγματικότητος, τῶν ἀντιφάσεων καί τῶν περιπετειῶν αὐτῆς, ποτέ δέν ὑπῆρξεν ἄνευ δυσκολιῶν. Ἐν μέσῳ αὐτῶν ἡ Ἐκκλησία μαρτυρεῖ περί τῆς ἀληθείας καί ἐπιτελεῖ τό ἁγιαστικόν, ποιμαντικόν καί μεταμορφωτικόν ἔργον αὐτῆς. «Ἡ γάρ ἀλήθειά ἐστι τῆς Ἐκκλησίας καί στῦλος καί ἑδραίωμα…Στῦλός ἐστι τῆς οἰκουμένης ἡ Ἐκκλησία…καί μυστήριόν ἐστι, καί μέγα, καί εὐσεβείας μυστήριον»[21].

Ἀδελφοί καί τέκνα ἐν Κυρίῳ,

Ἂς συνεορτάσωμεν, εὐδοκίᾳ τοῦ σκηνώσαντος ἐν ἡμῖν Λόγου τοῦ Θεοῦ, ἐν ἀγαλλιάσει καί χαρᾷ πεπληρωμένῃ, τάς ἑορτάς τοῦ Ἁγίου Δωδεκαημέρου. Εὐχόμεθα ἐκ Φαναρίου, ὅπως ὁ σαρκωθείς καί συγκαταβάς τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων Κύριος καί Σωτήρ ἡμῶν, χαρίζηται εἰς ὅλους κατά τόν νέον ἐνιαυτόν τῆς χρηστότητος Αὐτοῦ, ὑγιείαν κατ᾿ ἄμφω, εἰρήνην καί τήν πρός ἀλλήλους ἀγάπην, διαφυλάττῃ δέ καλῶς τήν Ἁγίαν Αὐτοῦ Ἐκκλησίαν καί εὐλογῇ τά ἔργα διακονίας αὐτῆς, ἵνα δοξάζηται τό ὑπεράγιον καί ὑπερύμνητον ὄνομα Αὐτοῦ.

Χριστούγεννα ‚βιζ΄
† Ὁ Κωνσταντινουπόλεως
διάπυρος πρός Θεόν εὐχέτης πάντων ὑμῶν

[1] Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου, Λόγος ΛΗ´, εἰς τά Θεοφάνια, εἴτουν τά Γενέθλια τοῦ Σωτῆρος, Γ’, PG 36, 313.

[2] Ἰωάν. ι´, 18.

[3] Δοξαστικόν Ἀποστίχων Μεγάλου Ἑσπερινοῦ Χριστουγέννων.

[4] Νικολάου Καβάσιλα, Περὶ τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς, ΣΤ´, PG 150, 657.

[5] Ὅ. π. , ΣΤ´, PG 150, 660.

[6] Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ, Ἔκδοσις ἀκριβὴς τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, Γ´, α´ PG 94, 984.

[7] Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητοῦ, Κεφάλαια διάφορα Θεολογικά τε καὶ Οἰκονομικά περὶ ἀρετῆς καὶ κακίας, ἑκατοντάς πρώτη, ιβ´, PG 90, 1184.

[8] Ὅ. π.

[9] Κολ. α´, 26.

[10] Πράξ. δ´,12

[11] Ἰαμβικὴ Καταβασία τῶν Θεοφανείων, ὠδὴ Η´.

[12] Βασιλείου τοῦ Μεγάλου, Ὁμιλία εἰς τὴν Ἁγίαν τοῦ Χριστοῦ Γέννησιν, PG 31, 1472-73.

[13] Νικολάου Καβάσιλα, Περὶ τῆς ἐν Χριστῷ ζωῆς, ΣΤ´, PG 150, 649.

[14] Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Εἰς τὴν πρός Κορινθίους Α´, Ὁμιλία Α´, α´, PG 61, 14.

[15] Α´ Κορ. ιγ´, 5.

[16] Α´ Τιμ. α´, 5.

[17] Θεοτοκίον τῶν Ἀποστίχων τῶν Αἴνων 12ης Ὀκτωβρίου.

[18] Ἰωάννου Δαμασκηνοῦ, «Ἔκδοσις ἀκριβὴς τῆς ὀρθοδόξου πίστεως», Γ’, β’. PG 94, 988.

[19] πρβλ. Ἐφεσ. δ’, 15.

[20] Ἐγκύκλιος τῆς Ἁγίας καὶ Μεγάλης Συνόδου τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας, § 10.

[21] Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου, Εἰς τὴν πρός Τιμόθεον Α´, Ὁμιλία ΙΑ´, PG 62, 554.

ΠΡΟΝΟΜΙΑ
Bonus Karte
Αγγελίες