Η ΠΕΡΙΛΗΨΗ 

Η περίληψη αποτελεί μια τεχνική πύκνωσης κειμένου. Ο συντάκτης της καλείται να αποδώσει το περιεχόμενο ενός κειμένου σε ένα νέο πιο συνοπτικό, στο οποίο θα περιλαμβάνονται μόνο οι κεντρικές ιδέες και τα βασικά σημεία του αρχικού. Η περίληψη αποτελεί ένα ιδιαίτερο κειμενικό είδος, εφόσον ο στόχος της δεν είναι να αντικαταστήσει το αρχικό κείμενο, αλλά να αποδώσει μόνο τα κεντρικά σημεία και τις βασικές ιδέες που αναπτύσσονται σε αυτό, με τρόπο σαφή και ευσύνοπτο. Η ιδιαιτερότητα και η δυσκολία της περίληψης έγκειται στο ότι ο συντάκτης της θα πρέπει να συντάξει ένα δικό του κείμενο,  στηριζόμενος όμως σε ένα ήδη υπάρχον, το οποίο πρέπει να αναπαραγάγει στα βασικά του σημεία, χωρίς όμως να το αντιγράψει, να το σχολιάσει ή να προσθέσει κάποια δική του ιδέα ή θέση. Έτσι, αν και αποτελεί προσωπική δημιουργία, σε καμία περίπτωση δε θα πρέπει να φέρει τη σφραγίδα του δημιουργού.

Υπάρχουν δυο βασικές κατηγορίες στις οποίες διακρίνεται το κειμενικό είδος της περίληψης∙ πρόκειται για τη συνοπτική και την εκτεταμένη. Κριτήριο για τη διαφοροποίησή τους είναι η έκταση και το είδος των στοιχείων και των λεπτομερειών που περιέχονται σε καθεμιά από αυτές. Έτσι, μια συνοπτική περίληψη περιλαμβάνει μόνο τα βασικά σημεία ενός κειμένου (τα οποία παρουσιάζει ακροθιγώς και με τρόπο συνοπτικό) ενώ παραλείπει δευτερεύουσες ιδέες του. Γι’ αυτό άλλωστε και είναι ευσύνοπτη ως προς την έκταση ενώ παρέχει πληροφορίες μόνο για τους θεματικούς άξονες ενός αρχικού κειμένου και όχι για το ακριβές περιεχόμενό του.

Αντίθετα, μια εκτενής περίληψη είναι πιο διεξοδική και κατατοπίζει πληρέστερα τον αναγνώστη σχετικά με το περιεχόμενο ενός κειμένου. Αυτό συμβαίνει γιατί περιλαμβάνει όχι μόνο τα βασικά σημεία και τις θέσεις του συγγραφέα, αλλά αναφέρεται – έστω και ονομαστικά – και σε δευτερεύουσες λεπτομέρειες (παραδείγματα, επιχειρήματα κλπ). Έτσι, μια εκτενής περίληψη είναι πιο διεξοδική και πιο εκτεταμένη.

Ο βασικός παράγοντας που καθορίζει την επιλογή του είδους της περίληψης από τον επίδοξο συντάκτη της και, ως εκ τούτου, επηρεάζει το περιεχόμενο και την έκταση της περίληψης είναι ο σκοπός για τον οποίο γράφεται. Μια τυπική περίληψη, πάντως, πρέπει να αποτελεί το ένα τρίτο (1/3) της έκτασης του αρχικού κειμένου. (Βέβαια, αυτό δεν πρέπει να προβληματίζει τους μαθητές, εφόσον στις εξετάσεις ο αριθμός των λέξεων που απαιτούνται για τη συγγραφή της περίληψης καθορίζεται από την ίδια την άσκηση)

Βήματα για τη συγγραφή της περίληψης:

Για την αποτελεσματικότερη συγγραφή μιας περίληψης υπάρχει μια συγκεκριμένη πορεία την οποία ο συντάκτης μπορεί να ακολουθήσει και η οποία εντοπίζεται στα ακόλουθα βήματα:

1ο βήμα:

Θα πρέπει να γίνει μια πολύ προσεκτική γενική ανάγνωση του κειμένου, προκειμένου να καταστεί  κατανοητό και σαφές ως προς το περιεχόμενό του. Πολλές φορές η πρώτη ανάγνωση δεν είναι αρκετή, καθώς υπάρχουν κείμενα δυσνόητα, τα οποία μπορεί να περιλαμβάνουν μεταφορικές εκφράσεις ή δυσνόητα και ασαφή νοήματα. Έτσι, απαιτείται και μια δεύτερη ή ακόμα και τρίτη ανάγνωση του κειμένου

2ο βήμα:

Επισημαίνεται και κατονομάζεται το θεματικό κέντρο του κειμένου, δηλαδή η βασική θέση του συγγραφέα, η οπτική του γωνία και τοποθέτηση απέναντι στο θέμα. Το θεματικό κέντρο του κειμένου εντοπίζεται στον τίτλο του κειμένου, στον πρόλογο, στον επίλογο ή και σε ολόκληρο το κείμενο. Το θεματικό κέντρο αναφέρεται στην αρχή της περίληψης

3ο βήμα:

Στο βήμα αυτό ο συντάκτης καλείται να επεξεργαστεί το κείμενο τμηματικά. Πραγματοποιείται μια δεύτερη ανάγνωση του κειμένου, πιο διεξοδική. Ο συντάκτης καλείται να προβεί σε μια πιο προσεκτική ανάγνωση της κάθε παραγράφου ξεχωριστά και να επισημάνει το θεματικό της κέντρο (το οποίο συνήθως εντοπίζεται στη θεματική πρόταση) και να εντοπισθούν βασικά σημεία και λέξεις – κλειδιά. Τα βασικά σημεία εντοπίζονται στη θεματική πρόταση αλλά και στις λεπτομέρειες της παραγράφου. Με τις σημειώσεις αυτές θα πρέπει να συγκροτηθούν πλαγιότιτλοι για την κάθε παράγραφο

(Ο πλαγιότιτλος είναι η πρόταση/ περίοδος με την οποία αποδίδεται σύντομα και περιεκτικά το νόημα μιας παραγράφου. Πρέπει να είναι συνοπτικός και να αποδίδει ολόκληρο το νόημα της παραγράφου, χωρίς να περιορίζεται μόνο στην άποψη που διατυπώνεται στη θεματική πρόταση/ περίοδο)

Πολλές φορές η ίδια ιδέα εμπεριέχεται και αναλύεται σε περισσότερες από μια παραγράφους. Στην περίπτωση αυτή κρίνεται σκόπιμο να συγκροτηθεί ένας ενιαίος πλαγιότιτλος ώστε να αποφεύγονται τυχόν επαναλήψεις, οι οποίες σε καμία περίπτωση δε συνάδουν με το πνεύμα της περίληψης

4ο βήμα:

Στο σημείο αυτό το θεματικό κέντρο και οι πλαγιότιτλοι του κειμένου χρησιμοποιούνται προκειμένου να συγκροτηθεί ένα διάγραμμα του κειμένου (πρόκειται, στην ουσία, για ένα σχεδιάγραμμα το οποίο περιλαμβάνει μόνο τις κεντρικές ιδέες και τα βασικά σημεία του κειμένου και αποτελεί την πρώτη ύλη για τη συγγραφή της περίληψης). Ένα τυπικό διάγραμμα ξεκινά με το θεματικό κέντρο του κειμένου και στη συνέχεια ακολουθεί σχηματική παράθεση και απαρίθμηση των πλαγιότιτλων των παραγράφων

5ο βήμα:

Αυτό είναι και το τελικό βήμα που απαιτείται για τη συγγραφή της περίληψης. Στο σημείο αυτό ο εκάστοτε συντάκτης καλείται να αναπτύξει το διάγραμμα της περίληψης σε συνεχή λόγο. Αν, δηλαδή, συνδεθούν το θεματικό κέντρο του κειμένου με τους πλαγιότιτλους με τη βοήθεια των κατάλληλων μηχανισμών συνοχής και τα τυπικά ρήματα και τις εκφράσεις που προτείνονται για τη συγγραφή της περίληψης τότε προκύπτει ένα ενιαίο κείμενο. Το κείμενο αυτό είναι η περίληψη του κειμένου.

Η περίληψη γράφεται σε μια παράγραφο. Ωστόσο, μπορεί να εκτείνεται και σε περισσότερες, ωστόσο οφείλει σε κάθε περίπτωση να ακολουθεί τη λογική δομή, τη διάρθρωση των ιδεών και την οργάνωση του κειμένου.

Η κ. Ζαννάκη είναι φιλόλογος και ιδιοκτήτρια φροντιστηρίου στη Θεσσαλονίκη. Συνεργάζεται με το κέντρο σπουδών «Δημόκριτος» και παραδίδει ηλεκτρονικά φροντιστηριακά μαθήματα. Για πληροφορίες μπορείτε ν’ απευθυνθείτε στη διεύθυνση της εφημερίδας

Τηλ. 0911 / 264354,  εμαιλ : zannaki@trigono.info

ΠΡΟΝΟΜΙΑ
Bonus Karte
Αγγελίες