Σακχαρώδης Διαβήτης – Αίτια και θεραπεία

Ο Σακχαρώδης Διαβήτης είναι μια από τις πιο συχνές ασθένειες του ανεπτυγμένου κόσμου. Περίπου 3% του παγκόσμιου πληθυσμού πάσχει από την ασθένεια αυτή.  Ο διαβήτης κατατάσσεται στα νοσήματα διαταραχής του μεταβολισμού. Όταν κάποιος πάσχει από σακχαρώδη διαβήτη έχει αρκετά αυξημένα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα του (υπεργλυκαιμία). Υπάρχουν δυο πιθανές αιτίες που οδηγούν στην υπεργλυκαιμία. Η πρώτη είναι το πάγκρεας να μην παράγει αρκετή ή καθόλου ινσουλίνη. Η δεύτερη είναι τα κύτταρα του οργανισμού μας να μην ανταποκρίνονται επαρκώς στην ινσουλίνη που παράγει το πάγκρεας και έτσι να μην μπορεί η γλυκόζη να  μπει  σε αυτά. Με βάση την αιτία της υπεργλυκαιμίας διακρίνονται τρεις τύποι διαβήτη:

  • Διαβήτης τύπου 1: δεν παράγεται καθόλου ινσουλίνη και οφείλεται κυρίως σε γενετική προδιάθεση. Η θεραπεία είναι ενέσιμη ινσουλίνη σε συνδυασμό με δίαιτα και άσκηση.
  • Διαβήτης τύπου 2: δεν παράγεται αρκετή ινσουλίνη ή η παραγόμενη ινσουλίνη δεν επιτελεί τον ρόλο της. Κύριες αιτίες είναι η διατροφή, η έλλειψη άσκησης, η ηλικία, το φύλο, η φυλή και η κληρονομικότητα. Θεραπευτικά συνήθως οι ασθενείς λαμβάνουν χάπια σε συνδυασμό με δίαιτα και άσκηση, αλλά ανάλογα με την ανταπόκρισή τους στην θεραπεία κάποιες φορές χρειάζεται να λάβουν ινσουλίνη.
  • Διαβήτης κύησης: εμφανίζεται σε γυναίκες κατά την διάρκεια της εγκυμοσύνης σε ποσοστό 3-5% και πιο συχνά σε παχύσαρκες γυναίκες. Σε αντίθεση με τους άλλους τύπους είναι αναστρέψιμος και διορθώνεται μετά την γέννα.

Τα άτομα που πάσχουν από διαβήτη είναι φανερό ότι θα πρέπει να προσέχουν την διατροφή τους, προκειμένου να μπορούν να ρυθμίζουν καλύτερα το σάκχαρο τους και να καθυστερούν ή και να αποφεύγουν τις επιπλοκές του.  Η διατροφή ενός πάσχοντα από διαβήτη θα πρέπει:

  • Να παρέχει ενέργεια που να καλύπτει τις ανάγκες του συγκεκριμένου ατόμου
  • Να έχει μειωμένα επίπεδα από απλά σάκχαρα (π.χ. ζάχαρη, μακαρόνια, πατάτες) και να έχει αυξημένα επίπεδα από σύνθετους υδατάνθρακες (π.χ. φυτικές ίνες). Οι υδατάνθρακες είναι το βασικότερο πρόβλημα στη διατροφή ενός διαβητικού, καθώς μπορεί να αυξήσουν τα επίπεδα γλυκόζης στο αίμα, γι’ αυτό και θεωρούνται συχνά «απαγορευμένες» τροφές. Όμως παρ΄όλα αυτά οι υδατάνθρακες αποτελούν τη βάση της διατροφής για έναν διαβητικό. Το 45-60% των ημερήσιων θερμίδων πρέπει να προέρχονται από υδατάνθρακες. Λαχανικά, φρούτα εποχής μετρίου μεγέθους και ωρίμανσης, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης είναι τροφές πλούσιες σε σύνθετους υδατάνθρακες, οι οποίοι απορροφώνται βραδύτερα και έτσι δεν προκαλούν μεγάλες διακυμάνσεις στα επίπεδα σακχάρου του αίματος, ενώ παρέχουν κορεσμό της πείνας και συμβάλλουν στην απώλεια βάρους.
  • Να περιέχει λίγο λίπος και κυρίως περιορισμένα κορεσμένα λιπαρά ζωικής προέλευσης, όπως κόκκινο κρέας, πλήρες γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα, και πολυακόρεστα λίπη που υπάρχουν στα σπορέλαια κυρίως, ενώ θα πρέπει να περιέχει περισσότερα μονοακόρεστα που υπάρχουν στο ελαιόλαδο. Διαβητικά άτομα θα πρέπει να έχουν τακτική κατανάλωση ω-3 λιπαρών οξέων που περιέχονται στα ψάρια, γιατί προφυλάσσουν από στεφανιαία νόσο.
  • Να μην είναι υπερβολικά πλούσια σε πρωτεΐνες, καθώς η υπερβολική κατανάλωση πρωτεϊνών μπορεί να οδηγήσει σε διαβητική νεφρική βλάβη. Καλό θα ήταν η μερική υποκατάσταση των ζωικών με φυτικές πρωτεΐνες. Το 10-20% των ημερήσιων θερμίδων καλύπτεται από πρωτεΐνες. Συνίσταται συχνότερα η κατανάλωση ψαριού, κοτόπουλου χωρίς δέρμα, γαλοπούλας.
  • Να είναι χαμηλή σε αλάτι. Γι ’αυτό θα πρέπει να αποφεύγονται η προσθήκη αλατιού στο μαγείρεμα και τα επεξεργασμένα τρόφιμα.
  • Συχνά γεύματα, συνήθως τρία κύρια γεύματα και 2-3 ενδιάμεσα μικρά γεύματα (snacks), ενώ η συνολική ημερήσια πρόσληψη υδατανθράκων πρέπει να μοιράζεται σε όλα τα γεύματα
  • Οι γλυκαντικές ουσίες ασπαρτάμη, σακχαρίνη, ακεσουλφάμη-κ, σουκραλόζη είναι ασφαλείς για κατανάλωση από διαβητικούς, ενώ η σορβιτόλη και η μαννιτόλη επηρεάζουν το σάκχαρο, σε λιγότερο βέβαια βαθμό από τη ζάχαρη και έχουν υπακτική δράση
  • Βιταμίνες: έχει παρατηρηθεί ότι πολλοί ασθενείς με διαβήτη έχουν πολύ χαμηλά επίπεδα αντιοξειδωτικών ουσιών στο σώμα τους. Είναι οπότε απαραίτητο να καταναλώνουν φυσικές τροφές πλούσιες σε βιταμίνες και ιχνοστοιχεία, όπως καροτενοειδή, βιταμίνη C, φλαβονοειδή, πολυφαινόλες, τοκοφερόλες που προστατεύουν από καρδιαγγειακά νοσήματα.

Εκτός από τη διατροφή, σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση του διαβήτη παίζει και η συστηματική φυσική δραστηριότητα (σωματική άσκηση).

Η προγραμματισμένη άσκηση βοηθά στην καταπολέμηση του σακχαρώδους διαβήτη και των επιπλοκών του με άμεσους και έμμεσους τρόπους. Στους άμεσους τρόπους ανήκει η επίδραση που προκαλεί στη μεμβράνη των μυϊκών κυττάρων, ώστε αυτή να γίνεται περισσότερο διαπερατή στη γλυκόζη, καθώς και η καλύτερη χρησιμοποίηση από τον οργανισμό της ινσουλίνης που κυκλοφορεί. Στους έμμεσους τρόπους ανήκουν η ευνοϊκή δράση της άσκησης στην αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, που συνήθως είναι συνοδός κατάσταση του σακχαρώδη διαβήτη, της υπέρτασης, όσο και της αρνητικής εξέλιξης της αγγειακής αθηροσκλήρωσης, η οποία επιταχύνεται στους σακχαροδιαβητικούς ασθενείς.

Η συστηματική άσκηση συνίσταται 3 φορές την εβδομάδα, με διάρκεια τουλάχιστον 30 λεπτών κάθε φορά. Εξαιτίας του κινδύνου της υπογλυκαιμίας κατά την άσκηση, ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη διατροφή του αθλούμενου, καθώς και στη δόση της ινσουλίνης ή των άλλων  φαρμάκων και στο χρόνο χορήγησής τους. Συνήθως συνίσταται ένα ελαφρύ γεύμα 20-30 λεπτά πριν από την έναρξη της άσκησης, σε συνάρτηση βέβαια με το χρόνο διεξαγωγής της, την ένταση και τη διάρκειά της. Η συστηματική άσκηση θα πρέπει να αποφεύγεται μόνο όταν ο σακχαρώδης διαβήτης δεν είναι καλά ρυθμισμένος, όταν υπάρχουν σοβαρές αγγειακές ή δερματικές επιπλοκές ή όταν υπάρχει π.χ. νεφροπάθεια.

Σκόπιμη είναι σε κάθε περίπτωση πριν την έναρξη της συστηματικής άσκησης η συμβουλευτική από εξειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό.

Κωνσταντίνος Χάχαλης
Καθ. Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού
Ειδικευμένος στην Πρόληψη και Αποκατάσταση χρονίων παθήσεων
Gugelstr. 119 · 90459 Nürnberg (in der Storchen-Apotheke)
Tel.: 0911 – 44 16 24 Fax.: 0911 – 45 94 64
email : hachalis@tirgono.info

like & share:
ΠΡΟΝΟΜΙΑ
Bonus Karte
Αγγελίες