Πώς θα γράψω μια καλή έκθεση;

Μια γενική αποτίμηση των εξεταζόμενων μαθημάτων, οδηγεί στη διαπίστωση ότι το μάθημα της Νεοελληνικής Γλώσσας θεωρείται ίσως το πιο απαιτητικό και προβληματίζει ιδιαίτερα τους υποψηφίους. Η καλή γνώση της θεωρίας, το πλήθος των θεματικών ενοτήτων αλλά και οι αυξημένες απαιτήσεις των βαθμολογητών για ένα άρτιο γραπτό ενισχύουν το βαθμό δυσκολίας και καθιστούν τη Νεοελληνική Γλώσσα αίνιγμα για όλους τους μαθητές.

Ίσως γιατί η νεαρή ηλικία και η έλλειψη εμπειρίας λειτουργούν ανασταλτικά στην εξοικείωση με έννοιες όπως η «κλωνοποίηση» και ο «μεσσιανισμός». Η εμβάθυνση σε δύσκολους επιστημονικούς όρους και πολιτικά φαινόμενα είναι έξω από την πραγματικότητα των νέων μαθητών και η προσπάθεια ανάλυσης και τεκμηρίωσής τους φαντάζει δυσεπίτευκτη.

Ίσως, όμως, γιατί και ο προσδιορισμός ενός γραπτού ως άρτιου είναι από μόνος του ασαφής. Άλλωστε, τα τελευταία χρόνια η φιλοσοφία του τρόπου αξιολόγησης των γραπτών φαίνεται πως διαφοροποιείται σε σχέση με το παρελθόν και δημοφιλείς πρακτικές όπως η μηχανιστική αποστήθιση και η άκριτη χρήση τυποποιημένων εκφράσεων πλέον δεν εκτιμώνται βαθμολογικά. Οι μαθητές, πλέον, δεν έχουν την ασφάλεια των δοκιμασμένων πρακτικών και την αρωγή της πεπατημένης. Κι αυτό τους δημιουργεί μια πρόσθετη ανασφάλεια.

Είναι σημαντική, λοιπόν, η αναζήτηση τεχνικών που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους αποπροσανατολισμένους μαθητές στην πορεία τους προς τις εξετάσεις.

Είναι σημαντική, αρχικά, η πλήρης κατανόηση του θέματος προς πραγμάτευση. Ένας μαθητής οφείλει να μελετήσει προσεκτικά το ζήτημα που τίθεται και να προσδιορίσει με σαφήνεια τα ερωτήματα. Κάποιες φορές, η ίδια η διατύπωση βοηθά, αφού επιτρέπει την αξιοποίηση κάποιων δεδομένων.

Από την αρχή πρέπει να εντοπισθούν όχι μόνο δεδομένα και ζητούμενα αλλά και το κειμενικό είδος που ορίζεται από το θέμα. Το εκάστοτε κειμενικό είδος (εισήγηση, άρθρο, δοκίμιο, επιστολή) απαιτεί κάποια εξωτερικά χαρακτηριστικά και ένα συγκεκριμένο ύφος. Είναι σημαντικό αυτό να μην εξαντλείται μόνο στην αρχή του κειμένου αλλά να διατηρείται ζωντανό σε όλη τη διάρκεια της πραγμάτευσης, μέχρι το τέλος. Ο μαθητής, εδώ, καλείται να αναλάβει ένα ρόλο, ώστε να είναι ρεαλιστικό το κείμενό του.

Ο πρόλογος είναι σημαντικό να προετοιμάζει κατάλληλα τον αναγνώστη για το περιεχόμενο του κειμένου που θ’ ακολουθήσει. Ένας επιτυχημένος πρόλογος εισάγει τον αναγνώστη ομαλά στο θέμα, δίνοντάς του το γενικό πλαίσιο, καθιστά σαφή τη θέση του συντάκτη, και, ταυτόχρονα, προετοιμάζει για τα ζητούμενα που θ’ ακολουθήσουν.

Η πραγμάτευση των ζητουμένων θα πρέπει να είναι εύστοχη, με επιχειρήματα τα οποία απαντούν άμεσα στην ερώτηση που τίθεται. Δεν πρέπει μια παράγραφος να εξαντλείται στην πραγμάτευση ενός μόνο επιχειρήματος, αφού υπάρχει ο κίνδυνος της υπερανάλυσης ή της ελλιπούς τεκμηρίωσης. Για κάθε ερώτημα θα πρέπει να παρατεθούν τουλάχιστον τέσσερα επιχειρήματα. Τα επιχειρήματα αυτά δεν είναι απαραίτητο να αποτελούν προϊόν απομνημόνευσης αλλά μπορούν ν’ αντληθούν από τη βιωματική εμπειρία του μαθητή. Σε κάθε περίπτωση, είναι σκόπιμο να τεκμηριώνονται και να αιτιολογούνται.

Απαραίτητη  η συνοχή μεταξύ των παραγράφων του κειμένου και των περιόδων, ώστε ν’ αποδίδονται οι ανάλογες νοηματικές σχέσεις και να επιτυγχάνεται η μεταβατικότητα. Ένα επιτυχημένο κείμενο κρίνεται από τις λεπτομέρειες και οφείλει να έχει ροή και φυσικότητα, η μια ιδέα ν’ απορρέει από την άλλη με τρόπο λογικό και αναγκαίο, ώστε να μην υπάρχουν χάσματα και αγκυλώσεις στη σκέψη και την έκφραση.

Ο επίλογος είναι, συνήθως, το πιο αδικημένο κομμάτι της έκθεσης. Φτάνοντας σε αυτό το σημείο ο μαθητής είναι ήδη κουρασμένος και ο χρόνος στην εκπνοή του. Έτσι, καταφεύγει στην εύκολη λύση της επανάληψης των βασικών σημείων. Με τον τρόπο αυτό ο επίλογος καταλήγει να είναι μια στείρα αναπαραγωγή και όχι το επιστέγασμα μιας συλλογιστικής πορείας. Δεν πρέπει να λησμονείται ότι ο επίλογος αποτελεί ένα νευραλγικό κομμάτι του κειμένου και οφείλει να καταλήγει σε μια λογική διαπίστωση. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να δημιουργεί την αίσθηση επανάληψης ή να θέτει νέα ζητήματα τα οποία, όμως, δεν πρόκειται να ολοκληρωθούν.

Ένας μαθητής θα πρέπει να γράφει με την καρδιά και το μυαλό ανοιχτά, να έχει αυτοπεποίθηση και σιγουριά και να εμπιστεύεται τις δυνάμεις και το γραπτό του.

Εύχομαι επιτυχία!

ΠΡΟΝΟΜΙΑ
Bonus Karte
Αγγελίες