Αργολίδα : Ημέρες και νύχτες μουσείων

kondis

Γεώργιος Κόνδης

του Γεωργίου Κόνδη

Είναι γνωστό πως στις σύγχρονες κοινωνίες ένα σημαντικό μέρος της ιστορίας των ανθρώπων και του πολιτισμού τους αποτυπώνεται από τα ευρήματα της αρχαιολογικής σκαπάνης και γενικότερα της επιστημονικής έρευνας, όπως επίσης και από την θέληση των κοινοτήτων να διατηρήσουν ανάλογα και με το μέγεθός τους, τα χνάρια της παρουσίας τους. Οι χώροι που έχουν επιλέξει διαμορφώθηκαν σταδιακά σε οργανωμένους χώρους που ονομάζουμε μουσεία και που σήμερα αποκτούν όλο και περισσότερο νέες μορφές και περιεχόμενο με αποτέλεσμα να αποτελούν σημαντικούς πόλους παιδείας και πολιτισμού. Κι αυτό γιατί ξεπερνώντας την κλασική εκθεσειακή αντίληψη, τα μουσεία εξελίσσονται σε χώρους εκπαίδευσης και γνώσης επεκτείνοντας ή φιλοξενώντας δράσεις μουσειακής παιδείας για όλες τις ηλικίες των πολιτών. Από την γνωριμία με τις ανασκαφικές τεχνικές στην αναγνώριση και την καλλιέργεια δεξιοτήτων ως προς την κατασκευή ενός αρχαίου αντικειμένου και από τον σχεδιασμό/χρωματισμό ενός αντιγράφου έργου τέχνης στην κατανόηση των μορφών και του περιεχομένου σύγχρονης τέχνης, τα μουσεία σε όλο τον κόσμο οργανώνουν και υλοποιούν δεκάδες εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά και ενήλικες.

argolida_01

Πινακοθήκη Ναυπλίου. Υλοποίηση προγράμματος στην εκπαίδευση ενηλίκων

Το 1977 είχε ωριμάσει η ιδέα μιας παγκόσμιας δράσης σε επίπεδο μουσείων, ώστε οι πολίτες σε όλο τον κόσμο να έρθουν σε επαφή ή να αναθερμάνουν τη σχέση τους με το μουσείο και μέσα από την σχέση αυτή να προωθήσουν δράσεις πολιτισμού που να στοχεύουν στην προσωπική, συλλογική, εθνική και παγκόσμια αύξηση του πολιτισμικού μας πλούτου. Έτσι λοιπόν καθιερώνεται από το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων (ICOM), η 18η Μαΐου ως Διεθνής Ημέρα Μουσείων με στόχο να «γίνουν τα μουσεία φορείς πολιτισμικών ανταλλαγών και να ενισχύσουν την αμοιβαία κατανόηση, την ειρήνη και τη συνεργασία μεταξύ των λαών». Κάθε χρόνο αυτή τη μέρα, τα μουσεία οργανώνουν θεματικές εκθέσεις, ομιλίες, θεματικές παρουσιάσεις και, με ελεύθερη πρόσβαση των πολιτών στους χώρους τους, συμμετέχουν σε μια κοινή παγκόσμια θεματολογία που αναδεικνύει τον ρόλο τους στη σύγχρονη κοινωνία. Το 2016 το θέμα που έχει επιλεγεί είναι «Μουσεία και πολιτιστικά τοπία», αναδεικνύοντας τη δυναμική σχέση μεταξύ του μουσειακού χώρου και του χώρου της ανθρώπινης καθημερινότητας, του μέσα (μουσείο) και του έξω (τόπος, κοινότητα). Με άλλα λόγια, για το φετινό θέμα αναζητούνται και υιοθετούνται δράσεις που να αναδεικνύουν την δυναμική σχέση του μουσείου με την κοινωνία στην οποία ανήκει και με την οποία παράγει, διατηρεί και ανανεώνει την πολιτισμική τους κληρονομιά.

argolida_02

Αρχαιολογικό Μουσείο Ναυπλίου. Ένα κτίριο της Ενετοκρατίας που διηγείται την ιστορία του τόπου από την αρχαιότητα στις μέρες μας.

Η περίπτωση της Αργολίδας

Η Αργολίδα δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη από ένα τέτοιο πολιτισμικό γεγονός. Από τις σημαντικότερες περιοχές στην Ελλάδα και την Ευρώπη σε ιστορία και αρχαιολογικές ανακαλύψεις, συμμετέχει όλο το χρόνο και γιορτάζει την Ημέρα των Μουσείων με ένα πλήθος σημαντικών αρχαιολογικών χώρων μοναδικών για την ομορφιά και τη σημασία τους (Μυκήνες, Τίρυνθα, Ασίνη, Επίδαυρος, Φράχθι, κ.α), με κάστρα που τονίζουν ακόμη και σήμερα την στρατηγική σημασία των τόπων της και παρουσιάζουν εξαιρετικό αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον (Παλαμήδι/Μπούρτζι Ναυπλίου, Λάρισα Άργους, κ.ά) και με μουσεία που ενισχύουν το ιστορικό δυναμικό και την αρχιτεκτονική ποιητική των πόλεών της. Φέτος με την εξαίρεση του Μουσείου του Άργους (κλειστό λόγω ανακαίνισης), τα υπόλοιπα μουσεία της Αργολίδας συμμετείχαν με όλες τους τις ομορφιές στην Διεθνή Ημέρα Μουσείων. Ιδιαίτερα στο Ναύπλιο υπάρχουν τέσσερα (4) σημαντικά μουσεία που δέχονται τον κύριο όγκο των επισκεπτών :

argolida_03 argolida_04 argolida_05

Αρχαιολογικό Μουσείο Ναυπλίου

Το Αρχαιολογικό Μουσείο που αναμορφώθηκε εντελώς και σήμερα παρουσιάζει τα εκθέματά του με νέο πρόσωπο και με την πιο σύγχρονη οπτική των μουσειακών εκθέσεων. Η Εφορία αρχαιοτήτων πρόσεξε την παραμικρή λεπτομέρεια ακόμη και για την είσοδο ατόμων με αναπηρία και οργάνωσε τα εκθέματα στη βάση μιας συναρπαστικής θεματικής λογικής. Αρχίζοντας από την ιστορική φωτογραφική έκθεση των ανασκαφών, ο επισκέπτης περιηγείται σε αργολικούς τόπους αναγνωρίζοντας στο αποτέλεσμα της αρχαιολογικής σκαπάνης τη μεγάλη ιστορική και πολιτισμική σημασία τους. Δεν είναι μόνο η θεσπέσια πανοπλία των Δενδρών, είναι ακόμη οι ταφικές συνήθειες και έθιμα, τα σκεύη και εργαλεία της καθημερινότητας και πολλά άλλα εκθέματα που προκαλούν το συνεχές ενδιαφέρον του επισκέπτη.

Πινακοθήκη.

Η Εθνική Πινακοθήκη. Κατασκευασμένο το 1905, αυτό το πανέμορφο νεοκλασικό διασώθηκε και στέγασε από το 1997 το παράρτημα της Εθνικής Πινακοθήκης στο Ναύπλιο, δημιουργώντας έναν επιπλέον πόλο πολιτισμού. Πάρα πολλές θεματικές εκθέσεις έχουν ήδη φιλοξενηθεί στις αίθουσές του με μεγάλη επιτυχία, ενώ η μόνιμη έκθεση περιλαμβάνει έργα και αντικείμενα της Ελληνικής Επανάστασης. Όμως η μεγαλύτερη επιτυχία της Πινακοθήκης είναι μάλλον τα εκπαιδευτικά της προγράμματα που συμπληρώνουν εκείνα του αρχαιολογικού και του λαογραφικού μουσείου (ΠΛΙ).

ΠΛΙ

Το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Μουσείο (ΠΛΙ), οργανώνει εδώ και 42 χρόνια τώρα εκθέσεις με ευρύτατη θεματολογία και συμμετέχει σε εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό με ιδιαίτερη επιτυχία. Έχει βραβευθεί πολλές φορές για το έργο του και στις αποθήκες του κρύβονται θησαυροί που περιμένουν τη σειρά τους για να εκτεθούν. Μεταξύ των εξαιρετικών θεματικών εκθέσεων «Οι Νύφες» αποτελούν σημείο αναφοράς, αλλά και η τελευταία για τα «100 χρόνια του Κύκνου» έδωσε την ευκαιρία να ξαναδούμε το παρελθόν μέσα από τη λειτουργία μιας από τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις τροφίμων που σημάδεψε για δεκαετίες την οικονομική και κοινωνική ζωή του τόπου. Σήμερα, το ΠΛΙ μέσα στις αντίξοες οικονομικές συνθήκες κυριολεκτικά παλεύει για την επιβίωσή του.

Το Πολεμικό Μουσείο  αποτελεί τον τέταρτο πόλο με ένα πλούσιο υλικό από την στρατιωτική ιστορία του τόπου και της χώρας γενικότερα. Πρόσφατα, φιλοξένησε μια εξαιρετική θεματική έκθεση για την ενετοκρατία η οποία συνδυάστηκε και με επιστημονικό συμπόσιο για το θέμα.

argolida_14 argolida_15

Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στο Λυγουριό αποτελεί επίσης ένα σημαντικό χώρο με πλούσιες συλλογές από πετρώματα και ορυκτά. Έχει επίσης βραβευθεί ως ένα από τα σημαντικότερα περιφερειακά μουσεία.

argolida_16 argolida_17

Τέλος, το κουκλίστικο Αρχαιολογικό Μουσείο Επιδαύρου συνοδεύει το παγκόσμια γνωστό Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου με χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο και σημαντική συμβολή στα πολιτιστικά δρώμενα της Αργολίδας και της χώρας.

argolida_18 argolida_19

Σε έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Αργολίδας, στις Μυκήνες, το ανανεωμένο Μουσείο Μυκηνών προσφέρει εξαιρετικές συλλογές στους χιλιάδες επίσης επισκέπτες κάθε χρόνο. Δεκάδες σημαντικά ευρήματα ανασκαφών της επαρχίας Άργους βρίσκονται στις προθήκες του και ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει από τα σκεύη καθημερινής χρήσης, τα εργαλεία, τα κοσμήματα και τα νομίσματα, μέχρι την πανέμορφη συλλογή χρυσών βασιλικών όπλων και διακοσμητικών μεταξύ των οποίων και η λεγόμενη προσωπίδα του Αγαμέμνονα. Μακάρι, το Αρχαιολογικό Μουσείο Άργους και το Βυζαντινό Μουσείο, να ανοίξουν γρήγορα τις πόρτες τους στο κοινό ώστε οι επισκέπτες να χαρούν περίφημες και μοναδικές συλλογές.

argolida_20 argolida_21

Μια νύχτα μουσείων αναπλιώτικη

Η «νύχτα των μουσείων» αποτελεί το συμπλήρωμα μιας διαδικασίας που εξελίσσεται σε πραγματικό θεσμό και εμπλέκει χιλιάδες μουσεία και εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Πρόκειται για την υιοθέτηση μιας πρωτοβουλίας του Υπουργείου Πολιτισμού της Γαλλίας που ξεκίνησε το 2005 και σήμερα αποτελεί σημείο αναφοράς στα πολιτιστικά δρώμενα και της Ελλάδας. Στο Ναύπλιο η «Νύχτα των Μουσείων» συγκεντρώνει κάθε χρόνο εκατοντάδες επισκέπτες. Που οφείλεται όμως η επιτυχία αυτή. Πολύ πιθανόν στην μαγεία της νύχτας μιας και βρισκόμαστε στις πόρτες του καλοκαιριού και ο έναστρος ουρανός με το φεγγάρι του απογειώνει την καλή μας διάθεση. Σίγουρα όμως εκείνο που έχει επίσης μεγάλη σημασία είναι πως οι μουσειακοί χώροι ενώνονται με τους δημόσιους χώρους της πόλης, με τους δρόμους της, με αποτέλεσμα ολόκληρη η πόλη να αναπολεί στην μαγεία της νύχτας την παρελθούσα ιστορία της και να βιώνει στο τώρα μια αισιόδοξη πλευρά του μέλλοντός της.

Συμβάλουν σ’αυτό οι απίθανα πολλές μουσικές εκδηλώσεις που συνοδεύουν το κοινό στην μουσειακή περιπλάνησή του. Νεανικές μουσικές ομάδες γεμίζουν τα στενά της πόλης με την παρουσία τους και τις ροκ μουσικές τους. Τα αρώματα των γιασεμιών και τα πλούσια χρώματα από τις βουκαμβίλιες προσθέτουν ακόμη περισσότερο συναίσθημα στους ήχους μιας κιθάρας που ακούγεται στην αυλή του ΠΛΙ και την απολαμβάνουν δεκάδες επισκέπτες με τη συνοδεία ενός καλού κόκκινου κρασιού.

Στο προαύλιο της Εθνικής Πινακοθήκης οι ρυθμοί αλλάζουν καθώς τα παιδιά του Μουσικού Σχολείου, με το πιάνο, τα βιολιά, τα φλάουτα και τα άλλα όργανα, γεμίζουν το χώρο με εκτελέσεις κλασικών έργων που άλλοτε δημιουργούν μια γλυκιά μελαγχολία και άλλοτε κάνουν τα σώματα των επισκεπτών να λικνίζονται σε ήχους ενός χαρούμενου σκοπού, ενός βαλς ή, κάποτε ξεφεύγοντας, ενός ταγκό.

Συνέχει σε κάποιο πεζόδρομο με τις τρομπέτες και τα σαξόφωνα ενός συγκροτήματος που ξετρελαίνει τους μυημένους της τζάζ μουσικής, ενώ στο αρχαιολογικό μουσείο ένας καλός τραγουδιστής με την ορχήστρα του αφήνει στίχους και νότες από τα αξέχαστα τραγούδια ενός Χατζιδάκι να συνοδεύουν εκθέματα και επισκέπτες σε ένα ονειρικό ταξίδι όπου η ιστορία γίνεται ποίηση και η αρχαιολογία τραγούδι.

Η «Νύχτα των Μουσείων» αποτελεί μια καλή ευκαιρία γνωριμίας με τον πολιτισμικό πλούτο μιας πόλης και μιας περιοχής. Ίσως αυτός να είναι και ο τελικός λόγος επιτυχίας αυτής της πρωτοβουλίας που φαίνεται να έχει μέλλον αν κρίνει κανείς από την μεγάλη συμμετοχή ανθρώπων κάθε ηλικίας. Η Αργολίδα και το Ναύπλιο ειδικότερα έχουν μια ακόμη ευκαιρία να χαίρονται την πλούσια ιστορία τους και τα τεκμήριά της. Το σημαντικότερο όμως είναι η θέληση να μοιράζονται αυτή την χαρά με ένα πολύβουο πλήθος από ντόπιους και ξένους που κοινωνούν τον πολιτισμό των ανθρώπων, τον δικό τους πολιτισμό.

argolida_22 argolida_23 argolida_24