Ψυχοσωματική υγεία μέσω πνευματικής υγείας

benosProf. Dr. med. J. Benos

auf Deutsch

Ψυχικές διαταραχές είναι ένα μεγάλο διεθνές πρόβλημα. Μόνο στις ΗΠΑ πάσχει το 10% των ενηλίκων και κάθε πέμπτος των νέων κάτω των 18 ετών. Οι Αμερικάνοι που όλα τα μεταφράζουν σε χρήμα, υπολόγισαν το 2009 την οικονομική ζημία σε 147 δισεκατομμύρια δολάρια. Αλλά και η μεγάλη σχέση των ψυχικών και κοινωνικών παθήσεων με την επιθετικότητα είναι πολύ σημαντική. Για τους λόγους αυτούς αναγνώρισε το πρόβλημα και η WHO και το συμπεριέλαβε από το 1989 στο επίσημο πρόγραμμα της και ανακοίνωσε τις δυνητικές αιτίες της γενέσεως αυτών των διαταραχών και προτείνονται διάφορες μεθόδους θεραπείας. Αλλά φτάνει αυτό; Γνωρίζουμε ότι πολλές αιτίες είναι αδύνατο να τις εξοντώσουμε αλλά και αν γίνει αυτό και πάλι δεν εξαφανίζονται τελείως. Δεν θα ήταν λοιπόν καλλίτερα να ισχυροποιήσουμε την ψυχοσωματική μας υγεία δημιουργώντας ένα τείχος κατά όλων των ασθενειών;

Για ψυχική υγεία μέσω σωματικής υγείας να μιλήσουμε, θα ήταν «γλαύκας Αθήναζε φέρειν», γιατί είναι γνωστό ότι η σωματική υγεία φέρνει και την σωματική κάτι που ήταν γνωστό από αρχαιοτάτων χρόνων „Νους υγιής εν σώματι υγιή κατασκηνεί“ και έχει αποδειχτεί με πολλές έρευνες..Σωματικές ασθένειες οδηγούν σε ψυχικές. Θα ήταν απίστευτο να υποστηρίζει κάποιος το αντίθετο, το ότι ένας άρρωστος άνθρωπος δεν είναι στενοχωρημένος ή ότι δεν γίνεται συν τω χρόνο μελαγχολικός. Αφού ακόμη και συνάχι να έχει κάποιος έχει κακή διάθεση και αισθάνεται ανίκανος για εργασία.

Η ερώτησή μας είναι, οδηγεί πνευματική δραστηριότητα σε ψυχική υγεία και πως είναι δυνατό να την αποκτήσουμε

Πνευματική δραστηριότητα δηλαδή πνευματική ενεργητικότητα οδηγεί ασφαλώς σε πνευματική ευεξία και ψυχική υγεία. Υπάρχει μάλιστα και το αντίθετο, όταν προσπαθούμε να δραστηριοποιήσουμε το μυαλό μας με χημικές ουσίες.  Μπορεί στη αρχή να έχουμε πνευματική διέγερση αλλά μετά από ένα χρονικό διάστημα συνηθίζουμε στην ουσία και χρειαζόμαστε περισσότερη, οπότε έχουμε και ψυχική και σωματική εξάρτηση με κακά επακόλουθα. Δηλαδή για πνευματική υγεία πρέπει να μεταχειριζόμαστε μόνο φυσικά μέσα και οδούς, αλλά χρειάζονται και υποστηρικτές. Πολλές δυνατότητες διαφημίζονται που ασφαλώς δεν μπορούμε να τις πραγματοποιήσουμε όλες, αλλά ούτε υπάρχει επιστημονική απόδειξη για όλες. Τρεις είναι οι αποδεδειγμένες μέθοδοι που έχουν ερευνηθεί επακριβώς και φέρνουν ψυχοσωματική υγεία. Η σωματική κινητικότητα, η διατροφή και άσκηση του εγκεφάλου. Και οι τρείς έχουν και χωριστά ερευνηθεί.

Η διατροφή. Η υγιεινότερη και η περισσότερο ερευνημένη είναι η λεγόμενη μεσογειακή διατροφή, δηλαδή όπως η ελληνικά ή μάλλον όπως ήταν η ελληνική που σήμερα ακόμα και στην Ελλάδα έχει ξεχαστεί. Αμερικανικές έρευνες έχουν αποδείξει ότι ηλικιωμένοι που διατρέφονται έτσι, παραμένουν πνευματικά και σωματικά περισσότερα χρόνια υγιείς από άλλους που διατρέφονται διαφορετικά.

Αλλά τι είναι αυτή η διατροφή; Καθημερινά φρέσκα λαχανικά και φρούτα, κυρίως πράσινα λαχανικά όπως μαρούλια, αντίδια, καρπολάχανο, πρόκολλο κτλ. αλλά και  τομάτες, κoκκινογούλια, κρεμμύδια, πράσα, σκόρδα, κουνουπίδια και μαύρο ψωμί, αποφεύγοντας το άσπρο. Επίσης φυτικά καρυκεύματα ρίγανη, πιπέρι κόκκινο κουρκούμα κτλ. Να μην ξεχνάμε όμως καθημερινά τους ξερούς καρπούς  (μύγδαλα, καρύδια, φουντούκια, φιστίκια, όχι όμως αράπικα) και το ελαιόλαδο και όχι ζωικά λίπη και σπάνια κόκκινο κρέας, δηλαδή βοδινό, μοσχαρίσιο, χοιρινό, αρνίσιο κτλ. κρέας αλλά κυρίως πουλερικά και πολλά ψαρικά. Ήδη ο Αριστοτέλης έλεγε να αποφεύγουμε τα κόκκινα κρέατα και να προτιμάμε τα άσπρα (πουλερικά, ψάρια). Βούτυρο και λιπαρά τυριά να αποφεύγονται όπως και τα πολλά ζαχαρωτά. Τυρί άπαχο (φέτα) . Αυτή τη διατροφή έκαναν οι Έλληνες στις περιγραφές των ξένων περιηγητών του 17ου 18ου και 19ου αιώνα και παρέμεναν σωματικά και πνευματικά υγιείς, ενώ οι ξένοι στην Ελλάδα που διατηρούσαν τη δική τους διατροφή ασθενούσαν και πολλοί πέθαιναν.  Υγρά πρέπει να λαμβάνουμε αρκετά (ενάμισι λίτρο την ημέρα). Για το δεύτερο παράγοντα της ψυχοσωματικής ευεξίας, τη σωματική άσκηση (μισή ώρα περίπατο την ημέρα είναι αρκετό) δεν χρειάζεται να ειπωθούν πολλά. Σήμερα ακόμη και τα ταμεία υγείας προπαγανδίζουν δικαίως την σωματική κινητικότητα σαν πρόξενο υγείας. Ο τρίτος παράγοντας ή το τρίτο πόδι η πνευματική δραστηριότητα γίνεται με ασκήσεις όπως οι συζητήσεις, το διάβασμα βιβλίων και λύσεις πνευματικών ασκήσεων  (το σταυρόλεξο δεν αρκεί) κ.α.